सामान्यतया 'ऊर्जा' भन्नाले जलविद्युत्, खनिज, तेल, कोइला, ग्यास, सौर्य, वायु, आणविक, जैविक पदार्थ वा अन्य कुनै नवीकरणीय स्रोतबाट उत्पादित विद्युतीय वा तापीय शक्तिलाई बुझाउँछ । राष्ट्रको आर्थिक समृद्धि र विकासको संवाहकका रूपमा रहेको यस क्षेत्रले नेपालको जलविद्युत् र सौर्य ऊर्जा उत्पादनमा फड्को मारिरहेको छ ।
नेपालमा लघु जलविद्युत् आयोजनाले ५ दशक अघिदेखि दुर्गम तथा ग्रामीण विद्युतीकरणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिआएका छन् । राष्ट्रिय प्रसारणको विद्युत् नपुगेका क्षेत्रमा यिनै आयोजना विद्युत् सेवा उपलब्ध गराउने प्रमुख र भरपर्दा स्रोत थिए । यी आयोजनाले उज्यालो दिनुका साथै शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि प्रशोधन, घरेलु उद्योग सञ्चालन गरी ग्रामीण जीवनस्तर उकास्न समेत कोशेढुङ्गा साबित भएका थिए ।
आयोजना, परियोजना, कार्यक्रम तथा विकासात्मक गतिविधि सञ्चालन गर्दै जाँदा दिनप्रतिदिन विभिन्न समस्या, चुनौती, व्यवधान र अवरोध देखापर्ने गरेका छन् । त्यसैले विकास निर्माणको काम विगतजस्तो सहज र सरल रूपमा अघि बढ्ने अवस्था छैन । आयोजना निर्माणपूर्वको तयारीदेखि निर्माण, सञ्चालन र प्रभाव मूल्याङ्कनसम्मका प्रत्येक चरणमा फरक–फरक प्रकृतिका समस्या सिर्जना हुने गरेका छन् ।
नेपालको विद्युत् क्षेत्रमा झन्डै ५० वर्ष पुरानो नाम हो– लिटमस इन्डस्ट्रिज लिमिटेड । लिटमस केबल नामबाट चिनिँदै आएको यो कम्पनीले नेपालमै पहिलो पटक ‘४०० केभी एसिएसआर मुज कन्डक्टर’ उत्पादन गरी नेपाल–भारत सीमापार प्रसारण लाइनका लागि आपूर्ति गर्ने ठेक्का प्राप्त गरेको छ । भारतीय कम्पनी सतलज जलविद्युत् निगमको लगानीमा सङ्खुव...
२०८२ चैत २काठमाडौं । नेपाली जलविद्युत् क्षेत्रमा लगानीको आकार बढ्दै जाँदा आयोजनाको नेतृत्वमा महिलाको उपस्थिति कमजोर देखिन्छ । यही रिक्तताबीच एउटी महिला जलविद्युत् उद्यमीको नेतृत्वमा झण्डै ७०० मेगावाट क्षमताका आयोजना अघि बढिरहेका छन् । उनी हुन्– सुसन कर्माचार्य । कर्माचार्यको नेतृत्व, लगानी र संलग्नतामा अहिले करिब ६८७.७९ मेगावाट क्षमताका आयोजना निर्म...
२०८३ भदौ २काठमाडौँ । एक इन्जिनियरले देशमा दीगो भौतिक पूर्वाधार विकासको खाका कोर्न सक्छ । त्यसलाई कार्यान्वयन गर्दै समग्र देशलाई नै समृद्धितर्फ अगाडि बढाउन सक्छ । एउटा सामान्य आवसगृहदेखि काठमाडौँबीचमा ठडिइरहेको धरहरा होस्, चाहे माथिल्लो तामाकोसी (४५६ मेगावाट) जलविद्युत् आयोजनाको जस्तो जटिल भौतिक संरचना नै किन नहोस्, इन्जिनियरको ज्ञानसीप झिकिदिने हो भने यस्ता संरचनाको कल्पना पनि गर्न सकिँदैन । अतः देश विकासको नेतृत्व नै इन्जिनियरको ज्ञानसीप, प्रतिभा र क्ष...