नेपालमा २०७२ को राजनीतिक परिवर्तनपछि देश सङ्घीय शासन प्रणालीमा प्रवेश गर्यो । योसँगै शासकीय संरचनामा आमूल परिवर्तन आएको छ । सङ्घीय स्तरमा रहेका कतिपय अधिकार संविधानतः प्रदेश र स्थानीय तहमा स्थानान्तरण भएका छन् । यसबाट प्रदेश र स्थानीय तहका अधिकार क्षेत्रसहित जिम्मेवारीसमेत बढेको छ । यिनै अधिकार क्षेत्रहरू मध्ये वैकल्पिक ऊर्जा क्षेत्रको अधिकार र स्थानीय तहहरूको भूमिकाबारे यस लेखमा विवेचना गरिएको छ ।
नेपालको स्वच्छ तथा हरित ऊर्जा रूपान्तरणको क्रमले एउटा ऐतिहासिक फड्को मारेको छ । 'हाइड्रोजन-इम्पावर्ड हाइड्रो-इलेक्ट्रिक ग्रिड्स' परियोजनाले स्थानीय स्तरमै उत्पादन गरिएको हरित हाइड्रोजन ग्यासको सफल प्रयोग गरी हाइड्रोजन चुल्हो बाल्न सफलता प्राप्त गर्नुले यस क्षेत्रमा नवीन प्रविधि स्थापित भएको हो ।
जनगुनासो सुन्ने मात्र होइन, तत्काल सम्बाेधन गरी समाधान दिने संस्कृति विकास गर्न खोजिरहेको ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले पछिल्लो समय सेवा प्रवाहमा नयाँ अभ्यास सुरु गरेको छ । मन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले पदभार सम्हाले लगत्तै ‘गुनासो सुन्ने र तुरुन्त सम्बोधन गर्ने’ कार्यशैलीलाई प्राथमिकतामा राखेपछि मन्त्रालय र मातहतका निकायहरू थप सक्रिय देखिएका छन् ।
नेपालको विद्युत् क्षेत्रमा झन्डै ५० वर्ष पुरानो नाम हो– लिटमस इन्डस्ट्रिज लिमिटेड । लिटमस केबल नामबाट चिनिँदै आएको यो कम्पनीले नेपालमै पहिलो पटक ‘४०० केभी एसिएसआर मुज कन्डक्टर’ उत्पादन गरी नेपाल–भारत सीमापार प्रसारण लाइनका लागि आपूर्ति गर्ने ठेक्का प्राप्त गरेको छ । भारतीय कम्पनी सतलज जलविद्युत् निगमको लगानीमा सङ्खुव...
२०८२ चैत २पूर्वी नेपालको पहाडी भूगोल, जहाँ बिहानी घामका किरणले धनकुटाका पाखापखेरामा पहिलो स्पर्श गर्छन् । सिँदुवाको डाँडामा कुदिरहने कुहिरो र चिसो बतासले सिर्जनाका नयाँ–नयाँ पालुवा हालेको अनुभूत हुन्छ । त्यही परिवेशमा एउटा सपनाको बीजारोपण भयो । मध्यमवर्गीय परिवारमा रोपिएर पलाएको त्यही बिउ थियो, टि.एन. आचार्य । चेतनाको उडान वि.सं. २०३१ सालको एक बि...
२०८३ बैशाख २७काठमाडौँ । एक इन्जिनियरले देशमा दीगो भौतिक पूर्वाधार विकासको खाका कोर्न सक्छ । त्यसलाई कार्यान्वयन गर्दै समग्र देशलाई नै समृद्धितर्फ अगाडि बढाउन सक्छ । एउटा सामान्य आवसगृहदेखि काठमाडौँबीचमा ठडिइरहेको धरहरा होस्, चाहे माथिल्लो तामाकोसी (४५६ मेगावाट) जलविद्युत् आयोजनाको जस्तो जटिल भौतिक संरचना नै किन नहोस्, इन्जिनियरको ज्ञानसीप झिकिदिने हो भने यस्ता संरचनाको कल्पना पनि गर्न सकिँदैन ।