पृष्ठभूमि
नेपालमा लघुजलविद्युत् आयोजना विकासको सुरुवात भएको आज ६ दशकभन्दा बढी समय भइसक्यो । देशमा लघुजलविद्युत् आयोजना विकासक्रम त्यतिबेला सुरु भयो जतिबेला राष्ट्रिय प्रसारण लाइन अत्यन्त सीमित क्षेत्रमा मात्र उपलब्ध थियो । स्थानीयस्तरमा उपलब्ध स–साना खोलाक...
विषय प्रवेश
वि.सं. १९६४ मा निर्माण प्रारम्भ भई १९६८ मा सम्पन्न भएको ५०० किलोवाटको फर्पिङ जलविद्युत् केन्द्रको लक्ष्य दरबारलाई उज्यालो पार्ने थियो । जलविद्युत् विकासमा प्रविधिले प्रवेश गरेको विन्दु थियो– त्यो आयोजना । अमेरिकाको बिसकोन्सिन राज्यमा विश्वकै प्रथम जलविद्युत् आयोजना बनेको २...
सर्वप्रथम त कस्ता जलविद्युत् आयोजनालाई ‘साना’मा परिभाषित गर्ने ? साना भनेका कुन क्षमतासम्मका आयोजना; ५०, १००, २०० मेगावाट ? यो कुरा कानुनले स्पष्ट मार्गदर्शन नगरेकोले अन्योल छ । सरकारले लिएको दृष्टिकोण हेर्दा २०० मेगावाटभन्दा माथिका आयोजनालाई ठूला मानेको देखिन्छ । किनकि, यो क्षमताभन्दा ठ...
नेपालको सन्दर्भमा ऊर्जा आर्थिक वृद्धि, सामाजिक रूपान्तरण तथा औद्योगिक विकासको मेरुदण्ड मानिन्छ । भौगोलिक बनोटका हिसाबले नेपालमा उपलब्ध विभिन्न ऊर्जा स्रोतमध्ये जलविद्युत् नवीकरणीय, वातारणमैत्री तथा तुलनात्मक लाभ भएको क्षेत्र हो । पछिल्लो दशकमा विद्युत् सङ्कटकोअवस्था न्यूनीकरण गर्न निजी क्षेत्रका जलव...
अन्तर्राष्ट्रिय प्रचलनलाई हेर्दा ‘इन्टरनेशनल कमिसन अन लार्जर ड्याम्स (आइकोल्ड)’ ले २५ मेगावाट (मेगावाट) भन्दा कम क्षमताका जलविद्युत् केन्द्रलाई साना आयोजनाको रूपमा परिभाषित गरेको छ । नेपालमा पनि सरकारले २५ मेगावाटभन्दा साना जलविद्युत् केन्द्रलाई ‘साना जलविद्युत्’को वैधानिक पर...
सार्वजनिक लगानीको युग वि.सं. १९६८ (ई.सं. १९११) मा नेपालको पहिलो जलविद्युत् आयोजनाको रूपमा ५०० किलोवाटको फर्पिङ, १९९१ (ई.सं. १९३४) मा ६४० किलोवाटको सुन्दरीजल र १९९६ (ई.सं. १९३९) मा मोरङ हाइड्रो अन्तर्गत मोरङमा १६०० किलोवाटको लेटाङ सञ्चालनमा आए । तत्कालीन अवस्थामा ती आयोजना ठूलै मानिन्थे, साना थिएनन्...
काठमाडौँ । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको अध्यक्षतामा बसेको केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद् बैठकले ‘साना जलविद्युत् विकास योजना’ स्वीकृत गरेको छ । ४ वर्षसम्म लागु हुने गरी यस्तो योजना स्वीकृत गरिएको हो ।
भारतको विद्युत् मन्त्रालयका अनुसार आर्थिक वर्ष (आव) २०२६-२७ (२०८३/८४) देखि २०३०-३१...
काठमाडौँ । लमजुङमा १.६ मेगावाटको लोदोखोला साना जलविद्युत् आयोजना निर्माण हुने भएको छ । लमजुङको दोर्दी गाउँपालिकामा अवस्थित लोदो खोलाको पानी उपयोग गर्दै लिवर्टी इनर्जी कम्पनीले आयोजना विकास गर्न लागेको हो । यसका लागि कम्पनीले विद्युत् उत्पादन अनुमति पत्रको माग गर्दै विद्युत् विकास विभागमा आवेदन दिएको...
काठमाडौँ । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री दीपक खड्काले नीतिगत सुधार गरेर साना जलविद्युत् आयोजनाका समस्या समाधान गरिने बताएका छन् । ग्रीन इनर्जी आन्टरप्रेनरर्स नेपाल (ग्रिन) ले बिहीबार आयोजना गरेको ‘साना जलविद्युत आयोजनाहरूको दिगो सञ्चालनसम्बन्धी देखिएका चुनौती’ विषयक कार्यक...
काठमाडौँ । नेपालको ऊर्जा विकासको आधारभूमि खडा गरेका साना जलविद्युत् आयोजनाहरूलाई धराशयी हुनबाट जोगाउनुपर्ने यस क्षेत्रका विज्ञ, विश्लेषक तथा सरोकारवालाले बताएका छन् । देश विद्युत् उत्पादनको प्रतिकुल अवस्थाबाट गुज्रिँदा त्यस्ता आयोजनाले सहरदेखि गाउँसम्मकाे विद्युतीकरणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका...
