काठमाडौँ । नेपालको जलविद्युत् कम्पनीहरूको नाफामा गत आर्थिक वर्ष (आव) २०८२/८३ मा उल्लेख्य सुधार भएको देखिएको छ। नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा सूचीकृत १०६ वटा कम्पनीहरूले कुल ११.११ अर्ब रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको १.२२ अर्बको तुलनामा निकै बढी हो ।
नेप्सेको तथ्याङ्कअनुसार, बैंकको ब्याजदरमा आएको गिरावट, विद्युत् उत्पादनमा भएको वृद्धि र खाना पकाउने ग्यास (एलपिजी) को अभावका कारण आन्तरिक विद्युत् खपत बढेपछि कम्पनीहरूले चौथो त्रैमासिकमा आफ्नो कुल खुद नाफामा करिब १० अर्ब रुपैयाँले वृद्धि गरेका हुन् ।
स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इपान) का अध्यक्ष मोहनकुमार डाँगीका अनुसार ऋणको लागत घट्नु र विद्युत् उत्पादन बढ्नुले कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्थामा उल्लेख्य सुधार ल्याएको हो । आयोजनाको ऋणमा १३ प्रतिशतसम्म पुगेको ब्याजदर घटेर ६.५ प्रतिशतको हाराहारीमा झरेपछि वित्तीय खर्चमा कटौती भएको छ ।
पछिल्ला महिनाहरूमा देखिएको एलपिजी अभावका कारण घरायसी प्रयोजनमा विद्युतीय उपकरणको प्रयोग बढ्दा विद्युत् खपतमा थप बल पुगेको हो । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको तथ्याङ्कअनुसार सो अवधिमा दैनिक विद्युत माग बढेर २,५०० मेगावाटदेखि ३,२०० मेगावाटसम्म पुगेको थियो ।
कम्पनीहरूको विद्युत बिक्रीबाट हुने आम्दानी २८.५४ प्रतिशतले बढेर ५६.५३ अर्ब पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष ४३.९८ अर्ब रुपैयाँ थियो । यसैबीच, उनीहरूको वित्तीय खर्च ५.६४ प्रतिशतले घटेर १९.६५ अर्ब रुपैयाँमा सीमित भएको छ ।
माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् आयोजनाले नाफामा सबैभन्दा बढी सुधार गर्दै ३.६८ अर्बको घाटाबाट ९२.५९ करोड रुपैयाँ नाफामा फर्किएको छ । यसको विद्युत् बिक्री आम्दानी ५४.०९ प्रतिशतले बढेर १०.६६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ भने वित्तीय खर्च ८.५१ प्रतिशतले घटेको छ ।
नाफाका हिसाबले साहस ऊर्जा १.३५ अर्ब रुपैयाँ नाफा कमाउँदै यस क्षेत्रमा अगाडि रहेको छ भने सोलु हाइड्रोपावर १.११ अर्ब रुपैयाँ नाफासहित दोस्रो स्थानमा छ । माउन्टेन एनर्जी नेपालले ७९.७ करोड, चिलिमे जलविद्युत्ले ७२ करोड, सानिमा मिडल तमोरले ६२.४२ करोड, ग्रीन भेन्चर्सले ४४.४७ करोड र सुपर मादी जलविद्युत्ले ४२.६ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएका छन् ।
अघिल्लो वर्ष घाटामा रहेका बलेफी हाइड्रोपावर, मध्य भोटेकोसी जलविद्युत्, माउन्टेन हाइड्रो नेपाल, भिजन लुम्बिनी ऊर्जा, पाँचथर पावर, सञ्जेन जलविद्युत्, न्यादी हाइड्रोपावर, दोर्दी खोला जलविद्युत्, लिबर्टी एनर्जी, माया खोला हाइड्रोपावर र बुद्धभूमि नेपाल जलविद्युत् लगायतका धेरै कम्पनीहरू यस वर्ष नाफामा फर्किएका छन् ।
यद्यपि, सबै कम्पनीहरूको कार्यसम्पादन भने राम्रो रहन सकेन । रसुवागढी जलविद्युत्ले क्षेत्रकै सबैभन्दा बढी १.४४ अर्ब रुपैयाँको घाटा व्यहोरेको छ भने त्रिशूली जलविद्युत् कम्पनीले १३.१६ करोड घाटा विवरण सार्वजनिक गरेको छ ।